راهنمای حقوقی خرید و فروش، پیش‌خرید و پیش‌فروش (املاک و مستغلات)

پیشگفتار (به قلم استاد بهمن کشاورز)

همواره بر این عقیده بوده‌ام که آموزش عمومی حقوق به مردم، چه به‌صورت رسمی (در دبستان و دبیرستان و دانشگاه) و چه به شکل غیررسمی (از طریق رسانه‌ها، نشریات و مطبوعات)، لازم—و بلکه واجب—است؛ به این دلیلِ واضح که «دانستن»، مقدمه‌ی «خواستن» است و «خواستن»، کسانی را که مباشر و عامل اجرای قوانین و ایفای حقوق مردم هستند، در موضع پاسخ‌گویی قرار می‌دهد.

بدیهی است در این آموزش، اولویت‌هایی وجود دارد. برای پاسخگو کردن دولت و حکومت، آشنایی مردم با قانون اساسی و قانون مجازات اسلامی—و به‌ویژه قانون آیین دادرسی کیفری—از اولویت خاص برخوردار است؛ اما اهمیت حقوق خصوصی را هم نمی‌توان نادیده گرفت و انکار کرد.

حقوق خصوصی شامل روابط خصوصی مستند به حقوق مدنی، آیین دادرسی مدنی، حقوق تجارت، حقوق شرکت‌ها و حقوق قراردادهاست؛ مجموعه‌ای که از نزدیک‌ترین ارتباطات اقتصادی و اجتماعی مردم شکل می‌گیرد و کوتاهی در شناخت صحیح آن، بیشتر از هر چیز، مردم را در معرض خطر اشتباهات ریز و درشت و در نتیجه آوارِ دعاوی حقوقی و کیفری بر سرِ دادسراها و دادگاه‌ها قرار می‌دهد.

واقعیت این است که وجود هریک از این مطالب—و دانستنِ ادامه‌ی مباحث—از مطالب دیگری نیز طرفِ احتیاج است. اگر کسی بخواهد بداند «بیع» چیست و چگونه واقع می‌شود، طبعاً می‌خواهد بداند که این «بیع» از چه دلایلی تشکیل می‌شود، در چه قالب و شکلی باید مطرح و ارائه شود، کِی صحیح و کِی فاسد است، و چرا.

واضح است هر جا سخن از تعهّد و الزام و حقّی باشد، سخن از ایفای یا استیفای آن باید با متخصصان و اهل حرفه—یعنی وکلای دادگستری—مشورت کنیم: خواه در آغاز کار و تنظیم قراردادها و اسناد، و خواه در حلّ اختلاف‌ها، دعاوی و طلاقِ تشکیل‌یافته‌ی حقوقی و کیفری؛ و مسائلی که یکی از مهم‌ترینِ آن‌ها، «بیع» است. اگر این روابط و مسائل حقوقی، مدنی یا کیفری منجر شوند، باید…

اما از آنجا که تمام وجوه زندگی ما به نوعی به حقوق و قانون مربوط است، به حکم عقل باید اطلاعاتِ ما را—دست‌کم درباره‌ی مسائل عمومی—به‌روز نگه داریم، واضح است در پروژه‌های معاملات بزرگ و یا دعاوی و شکایات، سخنِ تخصصی و حرفه‌ای مطرح باشد، بهتر است در این موارد نیز—چون سایر موارد «دانستن»—از «ندانستن» بهتر است. کتاب‌ها و نشریات بسیاری وجود دارند که مؤلفان و نویسندگانِ آن در پیِ پاسخگویی به نیاز مخاطب به آموزش مطالب حقوقی بوده‌اند، اما در سنجشِ ارزیابیِ همه‌ی آن‌ها نیستیم؛ احتمالاً همه مفید و مناسب هستند، اما در مورد کتاب «راهنمای حقوقی املاک و مستغلات» به جرأت می‌توانم بگویم جناب آقای اقدامی کاری مفید و قابل استفاده ارائه کرده‌اند. امیدوارم از این نوع آثار بیش از پیش ببینیم.

بهمن کشاورز
آذرماه ۱۳۹۷